Quyền riêng tư về tình trạng sức khỏe cá nhân có phải lúc nào cũng được pháp luật bảo vệ hay không?

Từ góc độ pháp luật kinh doanh bảo hiểm, câu trả lời là: KHÔNG — đặc biệt khi việc im lặng hoặc che giấu thông tin vi phạm nguyên tắc thiện chí, trung thực – nền tảng cốt lõi của mọi hợp đồng bảo hiểm.
Gần đây, Án lệ số 77/2025/AL đã đưa ra một quan điểm pháp lý rõ ràng về nghĩa vụ cung cấp thông tin của Bên mua bảo hiểm, cụ thể:

🔍 Bối cảnh vụ việc
Bên mua bảo hiểm đã tham gia 03 hợp đồng bảo hiểm nhân thọ với tổng giá trị bảo hiểm lên đến 5,5 tỷ đồng. Trong hồ sơ yêu cầu bảo hiểm, người này trả lời “Không” đối với toàn bộ câu hỏi liên quan đến bệnh lý có sẵn. Tuy nhiên, hồ sơ y tế sau đó cho thấy, tại thời điểm ký hợp đồng, Bên mua bảo hiểm đang điều trị ung thư giai đoạn cuối tại nhiều bệnh viện trong và ngoài nước.

⚖️ Giải pháp pháp lý
Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam đã đưa ra các nguyên tắc pháp lý quan trọng:

1. Nghĩa vụ cung cấp thông tin
Tòa án khẳng định: việc khám sức khỏe của doanh nghiệp bảo hiểm KHÔNG thay thế nghĩa vụ khai báo trung thực của bên mua bảo hiểm. Người tham gia bảo hiểm không thể viện dẫn việc “đã được bác sĩ của Bên bảo hiểm khám” để che giấu bệnh lý của mình.

2. Yếu tố “lỗi cố ý”
Căn cứ điểm b khoản 2 Điều 18 và khoản 2 Điều 19 Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2000 (tương ứng với điểm a khoản 2 Điều 21 và khoản 2 Điều 22 Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022, sửa đổi, bổ sung năm 2025). Theo đó, hành vi của Bên mua bảo hiểm biết rõ đang điều trị ung thư nhưng vẫn khai “Không” về bệnh lý được xác định là cố ý che giấu thông tin quan trọng.

3. Hệ quả pháp lý nghiêm trọng
Do thông tin bị che giấu là yếu tố có thể ảnh hưởng đến quyết định chấp nhận bảo hiểm, Tòa án kết luận:
🔹 Doanh nghiệp bảo hiểm có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng
🔹 Không phải chi trả quyền lợi bảo hiểm đối với rủi ro phát sinh (kể cả trường hợp tử vong)
🔹 Chỉ hoàn lại giá trị tài khoản hợp đồng theo thỏa thuận — trong nhiều trường hợp năm đầu tiên của hợp đồng, giá trị này có thể bằng 0

💡 Góc nhìn và lưu ý thực tiễn

🔹 Đối với khách hàng
Minh bạch là “lá chắn” tốt nhất để bảo vệ quyền lợi của người thụ hưởng. Việc che giấu thông tin có thể khiến hợp đồng mất hiệu lực đúng vào thời điểm gia đình bạn cần được bảo vệ nhất.

🔹 Đối với doanh nghiệp
Dù Luật Kinh doanh bảo hiểm đặt ra nghĩa vụ giải thích rõ điều khoản cho doanh nghiệp bảo hiểm, Án lệ 77 tiếp tục khẳng định nguyên tắc: “Sân chơi công bằng” – không chấp nhận hành vi gian dối trong bảo hiểm.

📌 Kết luận:
Quyền riêng tư được bảo vệ, nhưng không thể trở thành công cụ để gian lận trong giao kết và thực hiện hợp đồng bảo hiểm.

📎 Nguồn pháp lý: Án lệ số 77/2025/AL

⚠️ Lưu ý: Nội dung trên chỉ mang tính chất chia sẻ thông tin, không phải là ý kiến tư vấn pháp lý chính thức.