Những điểm đáng chú ý trong Công văn số 250/TANDTC-PC giải đáp vướng mắc trong công tác xét xử

Ngày 28/4/2026, Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Công văn số 250/TANDTC-PC nhằm hướng dẫn giải quyết một số vướng mắc trong hoạt động xét xử và tố tụng, với nhiều nội dung đáng chú ý có tác động trực tiếp đến thực tiễn giải quyết tranh chấp dân sự, thương mại tại Việt Nam.

1. Doanh nghiệp không có người đại diện theo pháp luật

Tòa án không mặc nhiên tạm đình chỉ vụ án chỉ vì doanh nghiệp tạm thời chưa có người đại diện theo pháp luật. Thay vào đó, Tòa án cần xem xét Điều lệ công ty, cơ cấu quản trị và thực tiễn quản lý, điều hành để xác định chủ thể có thẩm quyền tham gia tố tụng.

Hướng dẫn này cho thấy cách tiếp cận đề cao bản chất pháp lý và thực tiễn quản trị doanh nghiệp, thay vì chỉ dựa trên yếu tố hình thức.

2. Hết nhiệm kỳ không đồng nghĩa đương nhiên mất tư cách đại diện

Trong trường hợp nhiệm kỳ của người đại diện đã hết nhưng doanh nghiệp chưa bổ nhiệm người kế nhiệm, Tòa án cần xem xét thẩm quyền thực tế và vai trò điều hành thực tế của cá nhân đó, thay vì chỉ căn cứ vào thời hạn nhiệm kỳ trên giấy tờ.

3. Tranh chấp ngân hàng và giao dịch bảo đảm

Đối với các tranh chấp liên quan đến quyền xử lý tài sản bảo đảm như quyền sử dụng đất, nhà xưởng hoặc tài sản đang cho thuê, Tòa án cần xem xét toàn diện:

Hợp đồng tín dụng và hợp đồng thế chấp;

Thỏa thuận cho thuê, sử dụng tài sản;

Quyền và lợi ích hợp pháp của bên thuê, bên thứ ba;

Phạm vi và điều kiện thực hiện quyền xử lý tài sản bảo đảm.

Hướng dẫn này tiếp tục khẳng định nguyên tắc cân bằng giữa quyền của bên nhận bảo đảm và quyền, lợi ích hợp pháp của bên thứ ba.

4. Phạm vi xét xử phúc thẩm

Tòa án cấp phúc thẩm phải bảo đảm việc xem xét vụ án trong phạm vi kháng cáo, kháng nghị. Những thiếu sót về thủ tục ở cấp sơ thẩm không đương nhiên là căn cứ để hủy bản án.

5. Tranh chấp thừa kế và tư cách tham gia tố tụng

Tòa án được khuyến khích yêu cầu đương sự bổ sung tài liệu, chứng cứ hoặc làm rõ nội dung liên quan trước khi từ chối thụ lý hoặc bác yêu cầu do chưa đủ điều kiện khởi kiện.

6. Hoàn trả bằng giá trị tương đương

Trong trường hợp tài sản vay, mượn không còn khả năng hoàn trả bằng hiện vật, Tòa án có thể xem xét buộc hoàn trả bằng tài sản khác hoặc bằng tiền theo quy định của pháp luật dân sự.

GÓC NHÌN TỪ THE LAM LAW

Theo ý kiến của THE LAM, Công văn số 250/TANDTC-PC cho thấy xu hướng ngày càng rõ nét trong thực tiễn xét xử tại Việt Nam: đề cao bản chất của quan hệ pháp lý, thực tiễn quản trị và giao dịch thực tế hơn là cách tiếp cận thuần túy hình thức trong tố tụng.

Đối với doanh nghiệp và các bên tham gia tố tụng, đây là những lưu ý quan trọng:

Hoàn thiện hồ sơ quản trị doanh nghiệp và cơ chế ủy quyền nội bộ;

Bảo đảm tính rõ ràng trong thẩm quyền đại diện;

Rà soát kỹ các giao dịch bảo đảm và quyền của bên thứ ba;

Xây dựng chiến lược tố tụng, kháng cáo và quản trị tranh chấp một cách chủ động.

Mặc dù Công văn không phải văn bản quy phạm pháp luật nhưng với giá trị hướng dẫn thực tiễn từ Tòa án nhân dân tối cao, nội dung này được dự báo sẽ có ảnh hưởng đáng kể đến thực tiễn xét xử dân sự và thương mại trong thời gian tới tại Vietnam.

Văn bản tham khảo: Công văn số 250/TANDTC-PC

CÔNG TY LUẬT THE LAM
🏢 Indochina Park Tower, Số 4 Nguyễn Đình Chiểu, Phường Tân Định, TP. Hồ Chí Minh
📞Tel: +84 (0)28 710 58 222 – 6288 3798 – Hotline: +84 (0) 973 097 777
✉ Email: info@thelamlawllc.com