Khi nào Hội đồng trọng tài bị coi là vượt quá thẩm quyền?

Mặc dù đây không phải là một Quyết định mới, tuy nhiên đây là một vụ án đáng chú ý từ Tòa án Nhân dân TP. Hồ Chí Minh đã làm rõ giới hạn thẩm quyền của Hội đồng trọng tài và cung cấp một tiền lệ quan trọng cho các chuyên gia trong lĩnh vực trọng tài.

Tổng quan vụ án

Tranh chấp diễn ra giữa Tập đoàn CK (Nguyên đơn) và Công ty TNHH QT & Công ty Cổ phần Vật tư Hàng hải H.P.C (Bị đơn) liên quan đến yêu cầu bồi thường thiệt hại theo hợp đồng. Hội đồng trọng tài đã ra phán quyết bồi thường cho các bị đơn, nhưng họ đã phản đối thẩm quyền của Hội đồng trọng tài và thành công trong việc yêu cầu hủy phán quyết tại tòa án.

Vấn đề pháp lý: Khi nào Hội đồng trọng tài được xem là vượt quá thẩm quyền?

Nguyên tắc trọng tài quan trọng

Nguyên tắc Tự quyết (Competence-Competence)

: Hội đồng trọng tài có quyền xác định thẩm quyền của mình, nhưng tòa án có thể xem xét và bác bỏ nếu thẩm quyền bị vượt quá.

Nguyên tắc Tự do thỏa thuận

: Hội đồng trọng tài phải tuân thủ chặt chẽ thỏa thuận trọng tài; bất kỳ sự mở rộng nào vượt quá thỏa thuận có thể dẫn đến hủy phán quyết.

Nguyên tắc Tính độc lập của thỏa thuận trọng tài

: Điều khoản trọng tài vẫn có hiệu lực ngay cả khi hợp đồng chính bị tranh chấp.

Những nhận định quan trọng từ tòa án

Không áp dụng đúng các quy tắc tố tụng đã thỏa thuận

Hội đồng trọng tài đã không xem xét việc áp dụng Quy tắc Chứng cứ IBA theo đề xuất của các bên và thay vào đó áp dụng pháp luật Việt Nam. Dù đây là vi phạm tố tụng, nhưng tòa án không coi đây là vi phạm nghiêm trọng.

Hội đồng trọng tài vượt quá thẩm quyền

Điều khoản trọng tài trong thỏa thuận ngày 16/5/2017 chỉ áp dụng đối với tranh chấp liên quan đến nghĩa vụ của các bị đơn.

Tuy nhiên, Hội đồng trọng tài đã mở rộng thẩm quyền để giải quyết cả yêu cầu phản tố của nguyên đơn – những yêu cầu này không thuộc phạm vi của thỏa thuận trọng tài.

Các bị đơn đã phản đối, nhưng Hội đồng trọng tài vẫn tiếp tục xem xét và ra phán quyết đối với yêu cầu phản tố, vi phạm khoản 2 (a) và (c), Điều 68 của Luật Trọng tài thương mại.

Quyết định của tòa án

Phán quyết bị hủy toàn bộ – Do phán quyết có sự kết hợp giữa các yêu cầu hợp lệ và các yêu cầu vượt thẩm quyền, tòa án không thể hủy một phần mà buộc phải hủy toàn bộ.

Bài học rút ra

Soạn thảo điều khoản trọng tài một cách chặt chẽ

Xác định rõ những tranh chấp nào sẽ thuộc phạm vi trọng tài.

Làm rõ liệu yêu cầu phản tố hoặc một số loại thiệt hại nhất định (ví dụ: lợi nhuận bị mất) có thuộc thẩm quyền của hội đồng trọng tài hay không.

Phản đối sớm là yếu tố then chốt

Nếu một bên cho rằng Hội đồng trọng tài đang vượt quá thẩm quyền, cần phải phản đối kịp thời.

Nguyên tắc Tự quyết cho phép hội đồng trọng tài tự xác định thẩm quyền, nhưng tòa án có quyền quyết định cuối cùng khi có tranh chấp.

Hội đồng trọng tài phải tuân thủ phạm vi đã thỏa thuận

Dù Hội đồng trọng tài có thể tin rằng họ có quyền xem xét rộng, nhưng họ không thể mở rộng thẩm quyền ngoài phạm vi thỏa thuận giữa các bên.

Tòa án sẽ thực thi chặt chẽ điều khoản trọng tài theo đúng nội dung đã ký kết mà không dựa trên quan điểm chủ quan của Hội đồng trọng tài về sự hợp lý.

Link full Quyết định: https://drive.google.com/file/d/10UfjRQPrpt-767wp3i3tj_1JOM3UHpjL/view?usp=sharing